Bartosz Wawryszuk: We Wrocławiu występuje problem suszy hydrologicznej. Jakie są przyczyny tego zjawiska w naszym mieście?
Dr Krzysztof Chudy z Wydziału Geoinżynierii, Górnictwa i Geologii Politechniki Wrocławskiej, członek Stowarzyszenia Hydrogeologów Polskich: Główną przyczyną jest ciągły deficyt opadów. Bez opadów, które są pierwotnym źródłem wody, problem ten dotyczy całego kraju.
W Wrocławiu, podobnie jak w innych miastach, brak opadów oraz niskie opady śniegu w górach wpływają na zasilanie rzek podczas wiosennych roztopów. To zmiany widoczne w ostatnich latach.
Kiedyś wiosny były mokre, teraz są to okresy suszy. Obecnie znów mamy rok z suszą hydrologiczną na wiosnę, a latem występują intensywne opady. Taki rozkład opadów jest niebezpieczny, ponieważ nie widzimy go w średnich rocznych opadach.
Czy rozkład opadów w poszczególnych miesiącach jest niekorzystny?
Tak, zmienia się, co wymaga dalszych badań. W moich obserwacjach od kilku lat zauważam, że wiosny są suche, a lata i jesienie mokre. W 2024 roku mieliśmy długotrwałą suszę, a następnie obfite opady w sierpniu i wrześniu, co doprowadziło do powodzi.
Czy te susze są skutkiem zmian klimatu?
Na pewno są związane z tym zjawiskiem, ale dyskusje o ich przyczynach są złożone. Zmiany klimatyczne miały miejsce w przeszłości geologicznej, a dodatkowe czynniki antropogeniczne, szczególnie te z XIX i XX wieku, także wpływają na klimat.
Gdzie we Wrocławiu występuje największy problem z suszą w kontekście rzek i zbiorników wodnych?
Wrocław to miasto w ciągłym rozwoju, więc musimy oddzielić obszary naturalne od zabudowanych. W Parku Szczytnickim oraz na Kozanowie widoczny jest problem z niskim poziomem wody w stawach. Na Stawie Pilczyckim prowadzony jest projekt MPWiK mający na celu poprawę bilansu wodnego.
Wrocław jest interesującym miejscem do badań, ponieważ Odra przez wieki zmieniała swoje koryta, a Wrocławski Węzeł Wodny ma znaczący wpływ na poziom wód gruntowych w okolicy.
Czy możemy zafałszować obraz sytuacji w mieście?
Nie tyle zafałszować, co możemy nie dostrzegać przyczyn problemów. Ludzie najczęściej zwracają uwagę na wodę, gdy jej brakuje lub kiedy rośliny zaczynają usychać.
Przy niskich poziomach wody w zbiornikach pojawia się kwestia mułu. Czy należy czyścić koryta rzek i inne akweny?
Muł często postrzegany jest jako coś negatywnego, ale dla geologa jest to ważny osad. Muł ma niską przepuszczalność, co ogranicza odpływ wody, a więc jest to korzystny proces w zbiornikach wodnych.
Czy usunięcie mułu z koryta rzeki to błąd?
To zależy od przeprowadzonych badań. Jeśli analiza wykaże, że usunięcie mułu nie wpłynie na przepływ wody, to nie jest to błąd. Wszystko zależy od posiadanej wiedzy i danych.
Jak należy postępować z mułem?
Muł jest osadem naturalnym i nie powinno się go ruszać bez potrzeby. Jeśli stanowi problem estetyczny lub wydziela gazy, należy go usunąć po wcześniejszej ocenie jego grubości. MPWiK zastosowało drona do oceny grubości osadu w stawach infiltracyjnych.
Czy gromadzenie deszczówki jest pomocne w kontekście suszy?
Tak, takie działania są sensowne. Gromadzenie deszczówki odciąża system kanalizacyjny, który nie jest przystosowany do intensywnych opadów.
Czy zbiorniki wodne mogą pełnić rolę w kontekście gromadzenia wody?
Tak, muszą być jednak przeprojektowane, aby część wody opadowej trafiała do stawów, co poprawi bilans wodny i mikroklimat lokalny.
Jakie działania mogą pomóc w Wrocławiu?
Musimy przechwytywać jak najwięcej wody, aby odciążyć system kanalizacji. Alternatywą jest rozbudowa sieci, co jest kosztowne i problematyczne.
Jak władze miasta wpływają na bilans wodny?
Władze starają się wprowadzać więcej zieleni w mieście, co może poprawić bilans wodny, ale nie wszędzie to zadziała ze względu na różne warunki gruntowe.
Czy są inne rozwiązania dla terenów ilastych?
W takich warunkach kluczowe są zbiorniki retencyjne. Musimy się pogodzić z tym, że woda musi trafiać do kanalizacji, jeśli nie ma odpowiednich warunków gruntowych.
Jak duży jest problem ilasty na zachodzie Wrocławia?
Od Leśnicy do Stadionu Tarczyński Arena można spodziewać się problemów z rozsączeniem wody. Warunki mogą się różnić nawet po obu stronach ulicy.
Jakie są wnioski dotyczące systemu wodonośnego?
Potrzebujemy zrozumienia, jak działa system, aby podejmować właściwe decyzje dotyczące ochrony zasobów wodnych w zgodzie z celami środowiskowymi i rozwojem miasta.