Ponad 30 lat zaangażowania w bezpieczeństwo i rozwój Europy
Nagroda Jana Nowaka-Jeziorańskiego została przyznana 9 czerwca w Zakładzie im. Ossolińskich we Wrocławiu. Prezydent Wrocławia, Jacek Sutryk, wygłosił laudację, w której podkreślił trzydziestoletnie zaangażowanie Carla Bildta, byłego premiera i ministra spraw zagranicznych Szwecji, w kwestie bezpieczeństwa i rozwoju Europy.
Bildt jest jednym z kluczowych głosów w Europie w sprawach związanych z bezpieczeństwem i demokracją. Jako polityk i dyplomata, stale przypominał, że Europa to wspólnota wartości, a nie tylko interesów.
Sutryk zaznaczył, że laureat nagrody był nie tylko partnerem politycznym Europy Wschodniej, lecz także rzecznikiem państw, które po transformacjach ustrojowych dążyły do integracji z Europą i Atlantykiem. W laudacji wskazał na rolę Bildta w inicjowaniu Partnerstwa Wschodniego, które miało na celu zbliżenie krajów Europy Wschodniej do Unii Europejskiej.
Nagroda Jana Nowaka-Jeziorańskiego przyznawana jest nie tylko za osiągnięcia dyplomatyczne, ale także za wkład w dziedzictwo patrona nagrody. Zarówno Bildt, jak i Nowak-Jeziorański postrzegają politykę jako narzędzie do budowania przyszłości.
Odbierając nagrodę, Carl Bildt zaznaczył, że to wyróżnienie jest dla niego szczególnie istotne ze względu na Jana Nowaka-Jeziorańskiego, który walczył o wolność Polski i Europy. Przypomniał, że jego idee przyczyniły się do stworzenia warunków dla niezależności Polski w demokratycznej Europie.
Bildt zauważył również, że zmiany, jakie zaszły w Europie, można zobaczyć na przykładzie polskich miast, które zyskały nową witalność. Podkreślił, że jednym z najważniejszych wyzwań dla Europy jest obrona wolnej Ukrainy, co stanowi obronę całego kontynentu.
Carl Bildt – dyplomata z misją w Europie Wschodniej
Carl Bildt, były premier Szwecji w latach 1991-1994, od lat angażuje się w działania na rzecz pokoju w Europie Wschodniej. Jako mediator i specjalny przedstawiciel Unii Europejskiej pracował na Bałkanach, a w 2008 roku zainicjował Partnerstwo Wschodnie, mające na celu zbliżenie krajów regionu do Unii Europejskiej.
Po zakończeniu kariery krajowej był ministrem spraw zagranicznych Szwecji, a obecnie jest współprzewodniczącym Europejskiej Rady Spraw Zagranicznych.
Nagroda Jana Nowaka-Jeziorańskiego
Nagroda została ustanowiona w 2004 roku przez Jana Nowaka-Jeziorańskiego oraz Kolegium Europy Wschodniej, miasto Wrocław i Uniwersytet Wrocławski. Wręczana jest corocznie w okolicach 4 czerwca, w rocznicę częściowo wolnych wyborów w 1989 roku.
Kto przyznaje Nagrodę Jana Nowaka-Jeziorańskiego?
Laureata wybiera specjalna kapituła, w skład której wchodzą:
- Jacek Sutryk – prezydent Wrocławia,
- dr Rafał Dutkiewicz – były prezydent Wrocławia,
- Laurynas Vaičiūnas – prezes zarządu Kolegium Europy Wschodniej,
- dr Łukasz Kamiński – dyrektor Ossolineum,
- Robert Olkiewicz – rektor Uniwersytetu Wrocławskiego,
- Jan Malicki – dyrektor Studium Europy Wschodniej,
- Jerzy Zdrada – historyk i działacz opozycji w PRL.
Dotychczasowi laureaci Nagrody Jana Nowaka-Jeziorańskiego
- 2004 – Tadeusz Mazowiecki
- 2005 – George H. W. Bush
- 2006 – Stanisław Szuszkiewicz
- 2007 – Jean-Marie Lustiger
- 2008 – Siergiej Kowaliow
- 2009 – Václav Havel
- 2010 – Leszek Balcerowicz
- 2011 – Jerzy Koźmiński
- 2012 – Valdas Adamkus
- 2013 – Instytut Literacki „Kultura”
- 2014 – Zbigniew Brzeziński
- 2015 – Tomas Venclova
- 2016 – Borys Gudziak
- 2017 – kard. Henryk Gulbinowicz
- 2018 – Szewach Weiss
- 2019 – Joachim Gauck
- 2020 – Hanna Suchocka
- 2021 – Swietłana Cichanouska, Maryja Kalesnikawa i Wołha Kawalkowa
- 2022 – „Memoriał”
- 2023 – Andrij Deszczyca
- 2024 – Javier Solana
- 2025 – Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau