W dniach 16 lipca - 16 sierpnia na terenie przed Wrocławskim Dworcem Głównym odbędzie się plenerowa wystawa „Prefabrykaty na Kwadraty”, poświęcona osiedlom z wielkiej płyty. Ekspozycja była wcześniej prezentowana przez dwa tygodnie zimą na wrocławskim Rynku.
Wystawa ukazuje historię pokoleń Polaków, którzy mieszkali w blokach z wielkiej płyty oraz ich marzenia o własnych mieszkaniach. Jak podkreśla dr Andrzej Jerie, dyrektor Centrum Historii Zajezdnia, ekspozycja przedstawia przestrzenie, które stały się integralną częścią urbanistycznego pejzażu miasta. Zawiera informacje o procesie tworzenia osiedli, architektonicznych pomysłach dotyczących ich projektowania oraz codziennym życiu ich mieszkańców.
Historia budownictwa z wielkiej płyty
Pierwsze bloki z wielkiej płyty zaczęły powstawać w końcówce lat 50. XX wieku, jednak masowa budowa tej technologii rozpoczęła się w latach 70. Z powodu ogromnego deficytu mieszkań, tradycyjne budownictwo nie było wystarczające.
Komponenty żelbetowe, takie jak ściany, stropy, schody, szyby wind czy prefabrykowane kabiny sanitarne były produkowane w fabrykach, w tym we Wrocławiu, gdzie rynkiem rządziło BPU, Przedsiębiorstwo Budownictwa Uprzemysłowionego. Elementy te były montowane na placach budowy niczym gigantyczne klocki.
Wykorzystywana technologia umożliwiła budowę osiedli w szybkim tempie, co zaowocowało powstaniem rozległych, wielotysięcznych osiedli, takich jak Szczepin, Popowice, Kozanów, Nowy Dwór i Gaj. Mimo krytyki za monotonię i problemy techniczne, budynki z wielkiej płyty pozostają ważną częścią betonowego dziedzictwa Wrocławia.
Przykłady życia codziennego
Plansze wystawy przedstawiają nie tylko proces budowy, ale także codzienne życie mieszkańców sprzed kilku dekad. Na jednej z ilustracji znajduje się mieszkanie rodziny Adamskich, urządzone w charakterystycznym stylu tamtego okresu, z meblościanką i stoliczkiem.
Expo ukazuje również przestrzenie pomiędzy blokami, które dziś wyglądają inaczej; na przykład na Nowym Dworze można było spotkać pasącą się krowę. Wystawa zawiera również fotografie pierwszych placów zabaw, które różniły się od współczesnych.
Twórcy wystawy
Wystawa „Prefabrykaty na kwadraty. Osiedla z wielkiej płyty we Wrocławiu” została przygotowana przez studentów historii przestrzeni publicznej.
- Autorzy wystawy: Julia Adamska, Julia Kalita, Filip Langner, Agata Mierzwa, Adam Oleszko, Patryk Pilch, Magdalena Piontek, Miłosz Waśniewski, Martyna Wilczyńska
- Opieka merytoryczna: dr hab. Wojciech Kucharski, Ośrodek „Pamięć i Przyszłość”
- Materiały źródłowe pochodzą z Archiwum Państwowego we Wrocławiu, Muzeum Architektury we Wrocławiu, Narodowego Archiwum Cyfrowego oraz Ośrodka „Pamięć i Przyszłość” i Ossolineum, a także z prywatnych zbiorów.